Quyền lực đổi chủ ở Liên đoàn bóng đá Mexico: Chiếc ghế trống của Ivar Sisniega

Ngày Rafa Márquez đứng trước báo giới với tư cách huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Mexico, hàng ghế đầu có một khoảng trống. Theo mọi lẽ thường của một nền bóng đá có tổ chức, chỗ ấy thuộc về chủ tịch liên đoàn. Ivar Sisniega không ngồi đó.

Tôi từng coi sự vắng mặt là chuyện nhỏ, cho đến một tối tháng Sáu năm 2026, khi tôi ngồi trong căn phòng trọ ở Thành Đô và xem Manchester City tiếp Arsenal trên một khán đài không người. Sân Etihad có 55.000 chỗ ngồi trống. Trận đấu kết thúc 3-0, tôi không nhớ nổi bàn thắng nào, chỉ nhớ tiếng bóng chạm cỏ vang như gõ vào quan tài. Sân vận động không khán giả là một cuốn nhật ký viết bằng bụi. Chiếc ghế trống ở buổi giới thiệu Márquez vừa mở một cuốn nhật ký như thế.

Theo chuỗi bài đăng trên X của nhà báo Rubén Rodríguez, Liên đoàn bóng đá Mexico đang tái cấu trúc bộ máy lãnh đạo. Enrique Nieto Junco, người gắn bó khoảng mười lăm năm với liên đoàn, từng giữ vai trò giám đốc đối ngoại rồi phó tổng thư ký, được đưa lên ghế phó chủ tịch phụ trách FMF và các đội tuyển quốc gia. Ông đã điều hành công việc trong nhiều ngày. Chức danh vẫn đang chờ xác nhận chính thức. Sisniega, theo cùng nguồn tin ấy, gần như đã rời đi, được mô tả là người không còn quyền chỉ huy và không còn hành động nào. Cả bản tin phủ một lớp từ đệm quen thuộc: mọi thứ cho thấy, sắp xảy ra, chờ xác nhận.

Điểm duy nhất chạm tới chuyên môn nằm ở một dòng ngắn. Márquez, giám đốc thể thao Duilio Davino và Andrés Lillini sẽ báo cáo trực tiếp lên phó chủ tịch mới. Mỗi pha chuyền bóng là một lời thì thầm mà chỉ ai đứng đúng chỗ mới nghe được. Ở Mexico, người đứng đúng chỗ vừa đổi.

Tôi đã có mặt ở Doha vào tháng Mười Hai năm 2026, trong đêm Morocco hạ Bồ Đào Nha ở Al Thumama. Mexico ở kỳ World Cup đó rời cuộc chơi ngay từ vòng bảng, lần đầu kể từ năm 2026 họ không vượt qua được vòng đấu này. Bốn năm sau, chính Mexico đồng đăng cai World Cup 2026 cùng Mỹ và Canada, và Estadio Azteca trở thành sân đầu tiên trên thế giới đăng cai ba kỳ World Cup, sau 2026 và 2026.

Nghĩa là liên đoàn này bước vào chu kỳ chuẩn bị cho giải đấu lớn nhất trong lịch sử bóng đá với một bộ máy lãnh đạo chưa hoàn tất chuyển giao. Quyền lực đi trước chữ ký: một phó chủ tịch hành xử như thể đã được xác nhận, trong khi người giữ chức danh chính thức vẫn ngồi đó mà không còn chỉ huy được ai. Đây là kiểu khoảng trống mà các liên đoàn bóng đá sản sinh rất giỏi, và cũng là kiểu khoảng trống mà CONCACAF cùng FIFA nhìn bằng ánh mắt không mấy dễ chịu, bởi điều lệ của họ đòi hỏi mỗi thành viên phải có lãnh đạo rõ ràng, minh bạch và được chọn đúng quy trình.

Trong hơn một thập kỷ theo dõi các liên đoàn ở nhiều nền bóng đá khác nhau, tôi để ý một quy luật: các cuộc chuyển giao quyền lực hiếm khi được thông báo bằng một cuộc họp báo. Chúng được thông báo bằng những gì không xuất hiện trong ảnh. Sisniega vắng mặt ở chuyến du đấu của đội tuyển. Ông vắng mặt ở buổi giới thiệu huấn luyện viên trưởng. Hai lần vắng mặt, không một lời giải thích, và dư luận tự viết phần còn lại ngay lập tức. Bản tin này chỉ dựa trên một nguồn duy nhất, nên mọi chi tiết cụ thể vẫn mang tính tạm thời. Nhưng tín hiệu quang học thì không cần xác nhận: một chủ tịch không đến dự sự kiện quan trọng nhất của nhiệm kỳ mình là một câu nói đã hoàn chỉnh.

Cách đọc dễ nhất là biến câu chuyện thành một vụ cung đình. Tôi không chọn cách đó. Nhìn kỹ hơn, đây là động thái tự bảo vệ của một bộ máy. Người được đưa lên không thuộc nhóm ngoài cuộc, cũng không phải một nhà tài trợ đột ngột bước vào phòng họp. Nieto Junco là người của nhà: mười lăm năm bên trong liên đoàn, từng phụ trách đối ngoại, từng là phó tổng thư ký. Khi một tổ chức chọn người thuộc về mình để giữ ghế trong lúc chiếc ghế trên cùng lung lay, nó đang nói rằng phần thịt của lãnh đạo có thể thay, còn phần xương sống thì không.

Điểm mù của ký ức tập thể nằm ở đó. Chúng ta nhớ những chủ tịch ra đi trong scandal, nhớ những cuộc bầu cử bị điều tra, nhớ biểu ngữ và còi xe trên đường phố. Chúng ta không nhớ người rời ghế qua một lần tái cấu trúc, không phát ngôn, không bản án, chỉ đơn giản là ngừng xuất hiện trong các bức ảnh. Cái ta gọi là ổn định thường là một sự thay thế đã hoàn tất từ lâu trước khi thông báo được đưa ra. Ký ức của những chiếc ghế trống do người ngồi cạnh viết, không do người rời đi viết.

Có một chi tiết nữa ít được chú ý. Márquez được giới thiệu với tư cách dẫn dắt một dự án hướng tới World Cup 2030, trong khi kỳ World Cup gần nhất lại diễn ra ngay trên sân nhà vào năm 2026. Một huấn luyện viên với tầm nhìn vượt qua giải đấu sắp tới là điều hiếm thấy ở một quốc gia sắp đăng cai. Nó có thể là tuyên bố về một công cuộc xây dựng dài hạn, cũng có thể là cách nói rằng nhiệm kỳ thật của ông bắt đầu sau năm 2026. Dù theo hướng nào, nó cho thấy tiếng nói định hình dự án thể thao của Mexico nằm ở một tầng khác với tầng tổ chức giải đấu.

Những dự án kéo dài tới 2030 nghe rất thơ. Thứ giết chết chúng thường đến từ mật độ lịch thi đấu, chứ không đến từ hội đồng quản trị. Một chu kỳ tám năm với Gold Cup, Nations League, giao hữu quốc tế và vòng loại chồng lên nhau sẽ nghiền nát bất kỳ ý tưởng dài hơi nào nếu thiếu một đường báo cáo rõ ràng và một người chịu trách nhiệm duy nhất. Sơ đồ tổ chức mới, ở khía cạnh đó, là điều kiện sống còn của dự án, chứ không phải một chi tiết hành chính.

Nếu phải chọn nhân vật vắng mặt thật sự của câu chuyện, tôi không chọn vị chủ tịch. Tôi chọn khán đài. Trong toàn bộ cuộc tái cấu trúc này, không có lấy một dòng nói về người hâm mộ Mexico, những người sẽ lấp đầy Azteca vào năm 2026 và sẽ là những người cuối cùng biết ai đang thực sự điều hành đội tuyển của họ. Quyền lực đổi tay trong phòng họp kín, còn người trả tiền cho tấm vé thì đọc tin qua một bài đăng mạng xã hội. Khoảng cách ấy tồn tại ở Mexico, và nó cũng tồn tại ở những nền bóng đá tôi từng sống.

Rồi chiếc ghế đó sẽ có người ngồi. Bức ảnh tiếp theo sẽ đông đủ, tươi cười, đúng lễ nghi, và sẽ chẳng ai nhớ rằng từng có một khoảng trống nằm ngay hàng đầu. Mexico sẽ bước vào năm 2026 với tư cách đồng chủ nhà, với một dự án được vẽ tới năm 2030 và một phó chủ tịch đang chờ chữ ký. Điều họ cần lúc này không phải một cuộc bầu cử ồn ào, mà là một dòng báo cáo rõ ràng. Bóng đá không thưởng cho người ký nhanh; nó thưởng cho người biết ai chịu trách nhiệm khi trái bóng lăn.