Everton thắng Ipswich 1-0: VAR xóa bàn thắng, và bóng đá Anh lại tự bắn vào chân mình

Trong một trận đấu nghèo nàn tại Hill Dickinson, bàn thắng duy nhất của Thierno Barry đến từ một pha bóng đổi hướng may mắn. Nhưng câu chuyện thực sự của trận đấu này không nằm ở cú dứt điểm ấy. Nó nằm ở bàn thắng thứ hai mà VAR cướp đi trước mắt khán đài. Bóng đá Anh vừa thoát khỏi bê bối không can thiệp ở derby Manchester, lại lao vào một cuộc tranh cãi ngược chiều: can thiệp để xóa một bàn thắng có lẽ hợp lệ. Với tôi, đây mới là vấn đề thực sự của VAR. Everton nhận chiến thắng thứ hai trong mùa giải, kéo dài chuỗi bất bại và leo lên vị trí thứ năm trên bảng xếp hạng. David Moyes đang làm một điều không khoa trương: biến Everton thành đội bóng có điểm số tốt hơn màn trình diễn. Trong khi đó, Ipswich của Gary O'Neil vẫn đang khát một kết quả để chứng minh họ thuộc về Ngoại hạng Anh. Họ không thể tận dụng được cơ hội nào, và khi cần sự tỉnh táo nhất thì Abdul Fatawu lại rời sân vì hai thẻ vàng. Trận đấu mở màn bằng hình ảnh dễ quên: Brennan Johnson đưa bóng đi chệch cột trong năm phút đầu; Tyler Dibling liên tục kéo bóng xuống biên phải nhưng không có điểm đến rõ ràng; Ipswich lùi sâu và phòng ngự như thể họ đến để không thua thêm. Đây không phải trận cầu của những đường chuyền mang tính đột biến. Đây là trận đấu của những toan tính thấp thỏm, nơi cả hai đội đều sợ thua hơn là muốn thắng. Bàn thắng đến như một tai nạn có chủ đích. James Tarkowski tung cú dứt điểm từ khoảng cách xa, bóng đập vào người Barry và đổi hướng, khiến Christian Walton chôn chân. Không ai ăn mừng theo cách của một tuyệt phẩm. Toffees ăn mừng theo cách của một đội vừa thoát nạn. Nhưng bóng đá không chấm điểm sự đẹp mắt. Nó chấm số bàn thắng, và Everton dẫn trước. Sang hiệp hai, Everton tưởng như đã có bàn thắng nhân đôi cách biệt. Dewsbury-Hall thực hiện quả phạt góc bổng vào vòng cấm, Barry bật cao đánh đầu hiểm hóc. Walton đứng chôn chân. Các cầu thủ Everton ôm nhau ăn mừng. Rồi VAR lên tiếng. Brennan Johnson bị xác định việt vị. Theo tổ trọng tài, cầu thủ này đã cản trở tầm nhìn của thủ môn Christian Walton. Sue Smith, người bình luận trên Soccer Saturday của Sky Sports, không giấu sự bức xúc: “Bàn thắng bị xóa vì Johnson được cho là ảnh hưởng đến thủ môn. Đây là quyết định sai. Không có cách nào Walton cứu được bóng đó.” Tôi xem lại tình huống chậm nhiều lần. Johnson đứng trong vòng cấm, gần Walton, nhưng bóng bay về phía góc xa. Bàn tay Walton không thể vươn tới. Vậy Johnson đã ảnh hưởng đến thủ môn theo cách nào? Nếu chỉ cần đứng gần là ảnh hưởng, thì mọi pha phạt góc đều có thể bị xóa bàn thắng. Đó không phải luật, mà là một cái bẫy nhận thức. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, vấn đề lớn nhất của bóng đá Anh hiện tại không phải là VAR can thiệp nhiều hay ít. Vấn đề là tiêu chuẩn “rõ ràng và sai lầm” đang bị bẻ cong để phục vụ một quyết định mà chính trọng tài cũng không chắc chắn. Tuần trước, VAR không vào cuộc ở derby Manchester và Pro Ref phải xin lỗi. Tuần này, VAR vào cuộc để xóa một bàn thắng thực sự khó xử. Cả hai thái cực đều bị chỉ trích, và tôi không ngạc nhiên. Khi luật mập mờ, công nghệ chỉ phóng đại sự mập mờ đó. Everton có 21 pha dứt điểm trong trận, nhưng chỉ 2 trúng đích. Johnson đá vọt xà ngay phút thứ 5. Dewsbury-Hall đánh đầu ra ngoài từ đường chuyền như rót mật của Dibling ở phút cuối. Những con số ấy nói lên một sự thật khó nghe: đội bóng của Moyes thắng không phải vì họ tạo ra nhiều cơ hội, mà vì họ tận dụng đúng một sai lầm hiếm hoi của đối phương. Ngược lại, Ipswich quá non nớt để biến sự lộn xộn của Everton thành bàn thắng. Fatawu bị truất quyền thi đấu với hai thẻ vàng, và O'Neil chỉ biết đứng ngoài đường biên cau có. Điều tôi thấy thú vị không phải là ai xứng đáng thắng. Với tôi, một đội bóng không cần xứng đáng thắng nếu họ biết chắt chiu cơ hội duy nhất. Tôi từng cười nhạo Kyle Walker khi Man City chi 50 triệu bảng cho anh ta. Ba năm sau, họ cười ra nước mắt vì giá hậu vệ. Bóng đá đưa ra bài học theo cách đó: đừng vội kết luận từ một trận đấu xấu xí. Everton của Moyes có thể không đẹp, nhưng họ đang có điểm. Và trong một mùa giải dài, điểm số mới là thứ quyết định số phận. Nhưng tôi cũng sẵn sàng bất đồng với những ai cho rằng VAR đã cứu hoặc giết trận đấu này. Thực tế là VAR không cứu ai. Nó chỉ cho thấy một lỗ hổng trong cách diễn giải luật. Nếu Brennan Johnson không cản trở Walton, bàn thắng phải được công nhận. Nếu cậu ấy cản trở thủ môn, vì sao không có thêm bàn thắng nào bị xóa ở những quả phạt góc tương tự? Câu trả lời, tôi e rằng, không nằm ở luật, mà nằm ở tâm lý của người cầm còi: họ vừa bị chỉ trích vì không dùng VAR, nên lần này họ dùng VAR để che chắn cho chính mình. Tôi bất đồng không phải vì tôi muốn khác biệt. Tôi bất đồng vì phần đông từng sai với tôi. Phần đông sẽ nói VAR cần phải can thiệp mạnh tay hơn. Phần đông sẽ nói bàn thắng của Barry là may mắn và không có gì phải tiếc. Nhưng tôi nhìn thấy một thứ khác: một hệ thống đang ngày càng sợ quyết định của chính mình, và bù đắp nỗi sợ bằng những quyết định an toàn về mặt quy trình. Đây không phải chuyện Everton hay Ipswich. Đây là chuyện sức khỏe của toàn bộ giải đấu. Trong một bài viết khác, tôi từng viết: “Iran thua không phải vì hàng thủ. Họ thua vì nỗi sợ tôi nhìn thấy từ trước trận.” Tôi hiểu nỗi sợ đó. VAR hôm nay cũng đang thua vì nỗi sợ, chứ không phải vì thiếu công nghệ. Có một khoảnh khắc tôi nhớ nhất. Sau khi VAR xóa bàn thắng thứ hai, các cầu thủ Everton không còn đủ sức phản ứng. Họ nhìn nhau. Sân vận động không trống không, nhưng trong tôi vang lên một câu: “Giữa sân vận động trống không, tôi nghe thấy trái tim mình rõ hơn cả tiếng khán đài.” Có lẽ với các cầu thủ, trái tim họ cũng đang nói điều gì đó. Họ biết bàn thắng ấy hợp lệ. Họ biết hệ thống đã cướp đi một khoảnh khắc mà họ không bao giờ lấy lại được. Và họ vẫn phải bước tiếp. Không ai nói ra, nhưng tôi cá mọi người đều nghĩ: nếu không có VAR, bàn thắng đó sẽ được công nhận. Và nếu nó được công nhận, Everton đã thắng đậm hơn, Ipswich đã vỡ trận, và chúng ta có thêm một trận cầu đáng xem. Thay vào đó, chúng ta có một trận đấu bị cắt vụn, một quyết định gây tranh cãi, và hai đội bóng rời sân với tâm trạng khó xử. Đây không phải thứ bóng đá tôi theo đuổi. Gary O'Neil rất bực bội. Tranh luận về chiến thuật, Ipswich hôm nay không phải đội bóng tệ nhất. Họ giữ cự ly đội hình tốt trong phần lớn thời gian, chịu đựng được sức ép của Everton, và chỉ thực sự gãy đổ ở một tình huống bóng bật ra. Nhưng thứ giết chết họ không phải là bàn thua. Đó là việc họ không thể tạo ra một pha dứt điểm đủ sắc để đưa trận đấu về vạch xuất phát. David Moyes, ngược lại, đang xây dựng một tập thể bằng sự nhàm chán. Đội bóng của ông không cần chiếm hữu bóng nhiều, không cần đẹp mắt. Họ cần một khoảnh khắc quyết đoán, một pha bóng may mắn, rồi khóa chặt trận đấu. Phong cách ấy không được các nhà mỹ học bóng đá yêu thích, nhưng nó mang về điểm số. Hôm nay, Everton đứng thứ năm, bất bại và có chiến thắng thứ hai. Nếu bạn cười họ vì lối chơi xấu xí, hãy nhớ rằng những đội bóng xấu xí thường trụ hạng dễ dàng, còn những đội bóng đẹp thường xuống hạng một cách duyên dáng. Bây giờ là phần tôi muốn nói rõ. Không phải lúc nào tôi cũng đúng. Tôi từng sai về Walker, từng sai về hàng thủ Iran. Nhưng tôi luôn sửa sai bằng dữ liệu và bằng việc thừa nhận. Trận đấu này cho tôi một dữ liệu mới: trong một mùa giải mà VAR đang được soi dưới kính lúp, các trọng tài có xu hướng chọn an toàn. An toàn có nghĩa là can thiệp khi có chút nghi ngờ. Nghi ngờ đó, với tôi, là kẻ thù lớn nhất của bóng đá. Ở tuổi 43, tôi vẫn nói nóng, nhưng lửa đã biết chờ. Tôi không vội đòi bỏ VAR. Tôi cũng không vội đòi duy trì nó nguyên trạng. Tôi chỉ muốn một điều: luật phải rõ ràng đến mức không ai cần đoán. Nếu một cầu thủ đứng việt vị nhưng không chạm bóng, không che tầm nhìn theo cách quyết định, thì bàn thắng phải được tính. Chúng ta không thể để mỗi cuối tuần là một cuộc xổ số về cảm xúc và mỗi phòng VAR là một toà án với ba thẩm phán không ai biết luật nào đang được áp dụng. Everton rời sân với ba điểm. Ipswich rời sân với không điểm và một danh sách dài những câu hỏi. Nhưng giải đấu rời sân với một vết rạn mới ở lòng tin. Có thể tuần sau, một đội bóng khác sẽ được hưởng lợi từ một quyết định VAR gây tranh cãi, và câu chuyện sẽ lại nóng lên. Tôi không cần phải là nhà tiên tri. Dựa trên chu kỳ cảm xúc của bóng đá Anh, tôi dám cá sẽ còn ít nhất năm bàn thắng bị xóa theo kiểu “cản trở thủ môn” như thế này trước khi mùa giải khép lại. Và nếu tôi sai, tôi sẽ viết bài sửa sai. Giống như tôi từng làm với Walker. Trận đấu này không đáng nhớ vì pha lập công của Barry. Nó đáng nhớ vì một câu hỏi chưa có lời giải: chúng ta đang tạo ra thứ bóng đá chính xác, hay thứ bóng đá sợ hãi? Với tôi, câu trả lời quá rõ. Nhưng nếu bạn muốn biết tôi đúng hay sai, hãy nhìn vào những bàn thắng bị xóa ở các vòng đấu tới. Bóng đá không bao giờ nói dối. Nguồn: Sky Sports, Soccer Saturday, phát biểu của Sue Smith.